İlişki Rehberi
Duygusal Zekâ ile İlişkilerde Uyum Sağlama
İlişkide uyum yalnızca benzer zevklere sahip olmak değildir. Duyguları fark etmek, ihtiyaçları açıkça konuşmak ve anlaşmazlıkları saygıyla çözmek de önemlidir.
Duygusal zekâ ilişkilerde ne sağlar?
Duygusal zekâ, kendi duygularını fark etme, onları yönetebilme ve karşındaki kişinin ne hissettiğini anlamaya çalışma becerisidir. Doğuştan gelen sabit bir özellik değildir; dikkat ve pratikle gelişir.
İlişkilerde en büyük katkısı tartışma anlarında görülür. Hızla savunmaya geçmek yerine “şu an kırgınım” ya da “kendimi dışlanmış hissettim” diyebilmek, konuyu kimin haklı olduğundan çıkarıp neye ihtiyaç duyulduğuna taşır. Böylece aynı tartışma tekrar tekrar yaşanmaz.
İlk beceri: duyguyu adlandırmak
Çoğu zaman “sinirliyim” deriz, oysa altında hayal kırıklığı, kaygı ya da yorgunluk vardır. Duyguya doğru adı koymak, karşındaki kişinin sana nasıl yaklaşacağını bilmesini kolaylaştırır.
Gün içinde kısa bir an durup “şu an ne hissediyorum ve bunu ne tetikledi?” diye sormak basit ama etkili bir alışkanlıktır. Duygunu tanıdıkça onu suçlamaya çevirmeden anlatman da kolaylaşır.
Empati ve açık iletişim
Empati, karşındakiyle aynı fikirde olmak değildir; onun bakış açısını anlamaya çalışmaktır. Söylediklerini kendi cümlelerinle tekrar ederek doğru anlayıp anlamadığını kontrol edebilirsin.
Örneğin “Bu durumda kendini yalnız hissetmiş olabilirsin” demek, sorunu çözmese bile karşındakine dinlendiğini gösterir. Çoğu anlaşmazlıkta insanlar önce anlaşılmak, sonra çözüm duymak ister.
Anlaşmazlık anında ne yapmalı?
Gerginlik yükseldiğinde konuşmayı sürdürmek çoğu zaman işe yaramaz. “Yirmi dakika ara verelim, sonra devam edelim” demek kaçmak değil, konuşmayı korumaktır. Önemli olan ara verdikten sonra gerçekten geri dönmektir.
Geri döndüğünde “sen hep böyle yapıyorsun” gibi genellemeler yerine tek bir olaya ve kendi duyguna odaklan. “Dün akşam plan değişince kendimi önemsiz hissettim” cümlesi, savunma yerine merak uyandırır.
Uyum, farklılıkları yönetebilmektir
Uyumlu çiftler her konuda aynı düşünen çiftler değildir. Fark, anlaşamadıkları konuları nasıl konuştuklarındadır. Bazı farklılıklar zevk meselesidir ve kolayca esner; bazıları ise değerlerle ilgilidir.
Gelecek planları, çocuk isteği, para alışkanlıkları ve ilişkiden beklenti gibi konuları erken ve dürüstçe konuşmak, önemli farklılıkları zamanında görmeni sağlar. Bunları ertelemek sorunu ortadan kaldırmaz, yalnızca geciktirir.
Tanışma aşamasında nasıl anlaşılır?
Yeni tanıştığın birinin duygusal zekâsını büyük sözlerden değil, küçük davranışlardan anlarsın. Sorularına gerçekten cevap veriyor mu, yoksa konuyu hep kendine mi getiriyor? “Hayır” dediğinde nasıl tepki veriyor? Hata yaptığında özür dileyebiliyor mu?
Aynı sorular senin için de geçerlidir. Mesajlaşırken karşındakinin temposuna saygı göstermek, cevap gecikince hemen olumsuz yorumlamamak ve merak ettiğini açıkça sormak iyi bir başlangıçtır.
Günlük hayatta küçük bir egzersiz
Bir anlaşmazlıkta önce ihtiyacını tek cümleyle ifade et: “Böyle olduğunda kendimi ... hissediyorum; ihtiyacım ...”. Sonra karşındaki kişinin cevabını bölmeden dinle ve duyduğunu kısaca özetle.
Bu egzersiz ilk denemelerde yapay gelebilir. Birkaç tekrar sonra konuşmaların daha kısa sürdüğünü ve daha az kırgınlık bıraktığını fark edersin.
Sık yapılan üç hata
Birincisi, karşındakinin ne hissettiğini bildiğini varsaymaktır; sormak her zaman tahmin etmekten iyidir. İkincisi, duyguyu bastırıp sonra hepsini bir anda ortaya dökmektir. Üçüncüsü ise haklı çıkmayı ilişkinin önüne koymaktır: tartışmayı kazanıp güveni kaybetmek kazanç değildir.
Stres altında kim nasıl tepki verir?
Bazı insanlar gerildiğinde hemen konuşmak ister, bazıları ise önce yalnız kalıp düşünmeye ihtiyaç duyar. Bu fark çoğu zaman ilgisizlik ya da ısrarcılık diye yanlış yorumlanır.
Kendi tepkini ve karşındakininkini bilmek, aynı davranışı kişisel almadan değerlendirmeni sağlar. “Benim biraz zamana ihtiyacım var, akşam konuşalım” demek ile hiçbir şey söylemeden çekilmek arasında büyük fark vardır.
Küçük onarımlar büyük fark yaratır
Uzun süren ilişkilerde belirleyici olan, hiç tartışmamak değil, tartışmadan sonra nasıl toparlandığınızdır. Kısa bir özür, bir espri ya da “az önce sert konuştum” demek gerginliği büyümeden dağıtır.
Onarım girişimini fark edip karşılık vermek de bir beceridir. Karşındaki kişi adım attığında haklılığı bir kenara bırakıp o adımı görmek, ikinize de güven verir.